Menu

In het holst van de nacht…

…de wekker staat op 4:28, nog twee minuutjes en het is alweer half vijf. Ondertussen heb je al meerdere rondjes door het huis gelopen, warme melk gedronken, honderden schaapjes geteld. De frustratie neemt toe. Eigenlijk ben je heel erg moe maar in slaap vallen lukt maar niet …4:29, nog één minuutje en het is half vijf…

Insomnia, oftewel: slapeloosheid, is een fenomeen dat sinds mensenheugenis bestaat. De een heeft door stress tijdelijk last van slapeloosheid, de ander worstelt er jaren of zelfs levenslang mee. Wellicht hebben creatieve geesten met een goed voorstellingsvermogen meer last van insomnia dan anderen. Zo sliep Franz Kafka soms dagen achtereen niet, liep Charles Dickens bij nacht en ontij rondjes door Londen en goot Vincent van Gogh naar verluid kamfer op zijn matras om beter te kunnen slapen.

Ook menig componist heeft last (gehad) van slapeloosheid. Het thema van de concerten van het Nieuw Nijmeegs Kamerorkest is daarom deze keer ‘insomnia’. Wij spelen hierin werken van Max Richter (Path 5 Delta uit ‘Sleep’), Hector Berlioz (Les Nuits d’été) en Johannes Brahms (Symfonie nr. 4).

Max Richter scheef na zijn eigen ervaringen met slapeloosheid het album ‘Sleep’. Een acht uur durend slaapliedje. Hij vroeg daarbij raad aan een neurowetenschapper zodat het muziekstuk aansluit bij de fasen van de slaap. Hij heeft met dit werk regelmatig sleep-ins in concertzalen gehouden.

Ook van Hector Berlioz weten we dat hij regelmatig aan insomnia leed. Na het zien van de voorstelling ‘Hamlet’ met Miss Smithson als Ophelia raakte hij bijvoorbeeld een jaar volledig van de kaart. Hij sliep slecht en had momenten van overweldigende muzikale inspiratie gevolgd door depressies. Aan het eind van deze periode schreef hij Symphonie Fantastique, in zes weken, al dan niet geholpen door opium. Ook later in zijn leven gebruikte hij opium. Naar eigen zeggen ‘Ik moet tien druppels laudanum nemen om dingen tot de volgende ochtend te vergeten’.

Tot slot Johannes Brahms, van hem is niet helemaal duidelijk of hij echt aan slapeloosheid leed maar een wetenschapper uit Philadelphia denkt wel dat hij slaap-apneu had. Hij trekt deze conclusie uit zijn opvliegende aard, het overgewicht later in zijn leven, zijn korte dikke nek en de anekdote van een man die op concerttour een kamer moest delen met een extreem luidruchtig snurkende Brahms. Ondanks dat schreef Brahms in 1885 zijn prachtige en lyrische vierde symfonie die wij zullen gaan uitvoeren.



webdesign © Franke Margrete